Menüde Alerjen ve Kalori Zorunluluğu (2026)

Türkiye'de restoran, kafe ve benzeri işletmeler, sundukları yiyecek ve içeceklerin bileşenlerini, alerjenlerini ve enerji (kalori) değerini tüketiciye bildirmek zorunda. Ulusal zincirler için süre 1 Temmuz 2026'da doldu. Tek şubeli kafe ve restoranlar bileşen bilgisini 31 Aralık 2026'ya, kalori bilgisini 31 Aralık 2027'ye kadar vermeli. Alerjen bildirimi ise 1 Ocak 2020'den beri zorunlu.

Bu rehber, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu'na dayanır. Kasım 2026 itibarıyla kimin hangi tarihe kadar ne yapması gerektiğini, menüye ne yazılacağını ve kalorinin nasıl hesaplanacağını örnekle anlatır.

Bu zorunluluk nereden geliyor?

Alerjen bildirimi yeni bir kural değil. Bakanlığın toplu tüketim yerleri duyurusuna göre 1 Ocak 2020'den beri restoran, kafe ve benzeri işletmelerde alerjen bilgisinin müşteriye sunulması zorunlu. Yeni olan, bileşen ve enerji bilgisi. Bakanlık 13 Mart 2026'da Kılavuz'u güncellediğini duyurdu. Güncellemeyle, toplu tüketim yerlerinde sunulan gıdaların bileşenleri ve enerji değeri hakkında tüketiciyi bilgilendirmek zorunlu hâle geldi.

“Toplu tüketim yeri”, gıdanın tüketime hazır hâle getirilip son tüketiciye sunulduğu işletme demektir. Bakanlık restoran, kantin, okul, hastane, mobil araç ve tezgâhları örnek veriyor. Kafeler de bu tanıma giriyor.

Hangi işletme ne zamana kadar uyum sağlamalı?

Uyum süreleri Kılavuz'un 47. maddesinde üç gruba ayrılıyor:

İşletme	Bileşen bilgisi	Enerji (kalori) bilgisi
Ulusal çapta zincir	1 Temmuz 2026	1 Temmuz 2026
Yalnız bulunduğu ilde 3 ve üzeri şubesi olan	31 Aralık 2026	31 Aralık 2026
Diğer tüm işletmeler	31 Aralık 2026	31 Aralık 2027

Tek şubeli bir kafe ya da restoran üçüncü gruptadır. Haberlerde “2027 başı” gibi farklı ifadeler geçebiliyor; bu yazıdaki tarihler Kılavuz metninden alındı.

Menüde hangi bilgiler yer almalı?

Kılavuz'un 41. maddesine göre bir ürün için şu bilgiler verilir:

• Alerjen, alkol ve domuz kaynaklı bileşen: ürünün bileşiminde varsa, gıdanın adıyla birlikte bildirilir.
• Bileşenler: ürünün içeriğinde yer alan malzemeler.
• Enerji değeri: ürünün kalorisi.

Alerjen, alkol ve domuz kaynaklı bileşenler listenin geri kalanından açıkça ayrılmalıdır. Kılavuz bunun için punto, stil ya da arka plan rengi gibi yöntemleri örnek veriyor. Aşağıdaki satır, Kılavuz'daki hesaplama örneğinin menüde nasıl görünebileceğini gösterir:

Tereyağlı et yemeği
Dana eti, kuru soğan, domates, sivri biber, tereyağı (süt), pul biber, karabiber, kekik, tuz
1 porsiyon: 312 kcal

Tüketici talep ettiğinde, servis edilen gıdanın bileşenleri hakkında bilgi vermek de işletmecinin görevi. Bu yüzden servis ekibinin ürün içeriklerine kolayca ulaşabilmesi gerekir.

14 alerjen listesi

Alerjen bildirimi, Yönetmelik Ek-1'deki 14 madde esas alınarak yapılır. Bakanlığın listesi şöyledir:

1. Gluten içeren tahıllar
2. Kabuklular
3. Yumurta ve yumurta ürünleri
4. Balık ve balık ürünleri
5. Yer fıstığı ve yer fıstığı ürünleri
6. Soya fasulyesi ve soya fasulyesi ürünleri
7. Süt ve süt ürünleri (laktoz dahil)
8. Sert kabuklu meyveler (badem, fındık, ceviz, kaju fıstığı, pikan cevizi, Brezilya fındığı, Antep fıstığı, makadamya ve Queensland fındığı ile ürünleri)
9. Kereviz ve kereviz ürünleri
10. Hardal ve hardal ürünleri
11. Susam tohumu ve susam tohumu ürünleri
12. Kükürt dioksit ve sülfitler (toplam SO₂ cinsinden 10 mg/kg veya 10 mg/L'den fazla olanlar)
13. Acı bakla ve acı bakla ürünleri
14. Yumuşakçalar ve ürünleri

Bakanlık bu 14 maddeyi içeren bir “Alerjen Listesi” afişi hazırladı. Afişi işletmenizde müşterinin görebileceği bir yerde kullanabilirsiniz. Kılavuz'da yer alan afişin çağrısı müşteriye yöneliktir: “Gıda alerjiniz varsa sipariş vermeden önce bilgi isteyiniz.”

Kalori nasıl hesaplanır?

Kılavuz, işletmecinin bir porsiyonun toplam enerjisini hesaplayıp tüketiciye vermesini örnekliyor. Her bileşenin kalorisini ayrı ayrı yazmanız gerekmez. Yöntem şu: reçetedeki her malzemenin gramajını, o malzemenin 100 gramdaki enerji değeriyle çarpıp 100'e bölersiniz, sonra sonuçları toplarsınız. Kılavuz'daki örneğin değerleri Bakanlığın TURKOMP Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı'ndan alınmış ortalamalardır:

Tablonun devamı için yana kaydırın →

İçerik	1 porsiyondaki miktar (g)	100 g'daki enerji (kcal)	1 porsiyondaki enerji (kcal)
Dana eti (kemiksiz)	120	136	163,2
Kuru soğan	100	40	40
Domates	100	19	19
Sivri biber	20	28	5,6
Tereyağı	10	753	75,3
Pul kırmızıbiber	1	286	2,86
Karabiber	1	297	2,97
Kekik	1	288	2,88
Tuz	0,5	0	0
Toplam	353,5		312

Hesabın anlamlı olması için reçetenin standart gramajla yazılması ve mutfağın bu gramaja uyması gerekir. Malzeme ya da gramaj değişirse kalori de değişir. Sektör derneği TÜRES'in Genel Sekreteri, besin değeri ve alerjen bilgilerinin diyetisyen ya da gıda mühendisi gibi uzmanların raporlarıyla belgelenmesini öneriyor. TÜRES'e göre menüdeki bilgiler işletmenin beyanı esas alınarak değerlendiriliyor, bu yüzden bilgilerin doğruluğunu kendiniz kontrol edin.

QR menüyle sunmak yeterli mi?

Bileşen ve enerji bilgisi için karekod, Kılavuz'da sayılan yöntemlerden biri. Menü, yazı tahtası, broşür ve dijital ekran da kullanılabilir. Bilginin kolayca görülmesi ve açıkça okunması gerekir.

Karekodu seçerseniz iki şeyi müşterinin kolayca göreceği bir yerde yazılı olarak duyurmalısınız: bilgiye karekodla ulaşılabildiğini ve karekod okutacak cihazı olmayanlara talep hâlinde sunulacağını. Örnek bir metin:

Ürünlerimizin içerik, alerjen ve kalori bilgilerine karekodu okutarak ulaşabilirsiniz. Karekod okutacak cihazınız yoksa çalışanlarımızdan isteyebilirsiniz.

Fiyat tarafında ayrı bir kural var. Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre masalarda fiyat listesi karekodla gösterilebilir, ancak müşteri isterse menü fiziki olarak verilmelidir. Bu yüzden basılı menüyü tamamen kaldırmayın. Kurulum adımları için QR menü rehberimize bakabilirsiniz.

Mahalle POS QR menüsünde neler var?

Mahalle POS QR menü ücretsizdir. Ürünlerinizde 14 alerjeni işaretleyebilir, vegan ve vejetaryen bilgisini gösterebilir, bileşenleri ürün açıklamasına yazabilirsiniz. Kalori ile alkol ve domuz kaynaklı bileşen bilgisi için ayrı bir alan şu an yok; bu bilgileri de ürün açıklamasına ekleyebilirsiniz. Menüyü değiştirdiğinizde karekod aynı kalır, müşteri güncel içeriği görür.

Paket servis ve online siparişte de geçerli mi?

Evet. Kılavuz'un 43.5. maddesine göre mesafeli satışta toplu tüketim yerleri bileşen ve enerji bilgisini tüketiciye satın alma aşamasında sunmak zorunda. Kendi sipariş sayfanız ya da yemek platformlarındaki ürün açıklamalarınız varsa, onları da aynı takvimde güncelleyin.

Uyum için yapılacaklar listesi

1. Hangi gruba girdiğinizi ve son tarihinizi belirleyin.
2. İçecekler ve soslar dahil, menüdeki tüm ürünleri tek listede toplayın.
3. Her ürünün reçetesini gramajıyla yazın.
4. Hazır aldığınız ürünlerin bileşen ve alerjen bilgisini etiketlerinden alın.
5. Her ürünü 14 alerjene göre işaretleyin; alkol ve domuz kaynaklı bileşenleri ayrıca not edin.
6. Kalori hesabını yapın ya da uzmana yaptırın.
7. Bilgiyi nasıl sunacağınızı seçin: basılı menü, yazı tahtası, dijital ekran veya karekod.
8. Karekod kullanıyorsanız bilgilendirme yazısını görünür bir yere koyun.
9. Online satış kanallarınızdaki ürün açıklamalarını güncelleyin.
10. Servis ekibine bu bilgilere nasıl ulaşacağını gösterin.
11. Reçete ya da tedarikçi değiştiğinde bilgileri yenileyin.

Sonuç

Tek şubeli bir işletme için ilk hedef 31 Aralık 2026: bileşen bilgisi. Kalori için bir yıl daha süre var, ama reçeteleri şimdi gramajıyla yazmak iki işi birlikte kolaylaştırır. Yeni açılıyorsanız bu bilgileri menüyü hazırlarken eklemek sonradan düzeltmekten kolaydır; açılış bütçesi ve belgeler için kafe açma rehberimize bakabilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. İşletmenize özel durumlar için İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne ya da bir gıda mühendisine danışın.

Kaynaklar

• Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu (md. 20, 41, 43.5, 47)
• Tarım ve Orman Bakanlığı Kılavuz güncelleme duyurusu, 13 Mart 2026
• Tarım ve Orman Bakanlığı, Toplu Tüketim Yerlerinde Alerjen Bildirimi
• Güvenilir Gıda, Toplu tüketim yerlerinde alerjen bilgisi
• Ticaret Bakanlığı, Fiyat etiketleri hakkında bilgilendirme